گلی ترقی
🖋 زندگینامهی گلی ترقی
گلی ترقی با نام اصلی زهره مقدم ترقی، در ۱۷ مهر ۱۳۱۸ در تهران چشم به جهان گشود. پدرش لطفالله ترقی، مدیر مجلهی ترقی و وکیل دادگستری بود و مادرش نیز به شعر و ادبیات علاقهمند بود. این فضای فرهنگی خانواده، زمینهساز علاقهی گلی به نوشتن شد. دوران کودکیاش را در شمیران گذراند و تحصیلات دبیرستانی را در مدرسهی انوشیروان دادگر به پایان رساند. در نوجوانی به آمریکا مهاجرت کرد و در رشتهی فلسفهی غرب تحصیل نمود. پس از شش سال، به ایران بازگشت و مدتی در دانشگاه تهران فلسفهی اسلامی خواند، اما بعدها از دانشگاه انصراف داد و به نوشتن روی آورد.
📚 آثار برجسته و مراحل حرفهای
اولین داستان ترقی با عنوان «میعاد» در مجلهی هنر و اندیشه منتشر شد. نخستین مجموعه داستانش «من هم چهگوارا هستم» در سال ۱۳۴۸ منتشر شد. از دیگر آثار مهم او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
| نوع اثر | عنوان | سال انتشار | ویژگیها |
|---|---|---|---|
| مجموعه داستان | خاطرههای پراکنده | ۱۳۷۳ | نگاهی نوستالژیک به کودکی |
| مجموعه داستان | جایی دیگر | ۱۳۷۹ | داستانهایی با محور مهاجرت |
| مجموعه داستان | دو دنیا | ۱۳۸۱ | تقابل سنت و مدرنیته |
| رمان | خواب زمستانی | ۱۳۵۴ | روایت تنهایی و انزوا |
| رمان | اتفاق | ۱۳۹۳ | تأملی بر روابط انسانی |
| رمان | بازگشت | ۱۳۹۷ | ادامهی قصهی بازی ناتمام |
| داستان منظوم | دریاپری، کاکلزری | ۱۳۷۸ | تلفیق شعر و داستان کودکانه |
🎬 او همچنین در زمینهی فیلمنامهنویسی فعال بود. فیلم «بیتا» ساختهی هژیر داریوش و «درخت گلابی» ساختهی داریوش مهرجویی از آثار او اقتباس شدهاند.
🌍 دیدگاهها و سبک نوشتاری
گلی ترقی از سبک رئالیسم بهره میبرد و با زبانی ساده و صمیمی، زندگی روزمرهی مردم را روایت میکند. او از جملات کوتاه و نثر روان استفاده میکند و دغدغههای زنان، مهاجرت، تنهایی، نوستالژی و تقابل سنت و مدرنیته را در آثارش به تصویر میکشد. روایتهایش اغلب از زاویهی دید اول شخص و با لحنی خاطرهگونه هستند.
🧠 تأثیرگذاری و میراث ادبی
ترقی از نخستین زنان نویسندهی ایرانی بود که توانست در فضای مردسالار ادبیات ایران جایگاهی پیدا کند. آثارش در فرانسه نیز مورد توجه قرار گرفت؛ داستان «بزرگبانوی روح من» در سال ۱۹۸۵ بهعنوان بهترین داستان سال فرانسه انتخاب شد. او برندهی جایزهی بیتا در سال ۱۳۸۸ شد و چندین بار آثارش در جوایز هوشنگ گلشیری برگزیده شدند.
🕊 پایان راه و یادمانها
در سالهای پایانی زندگی، گلی ترقی در خانهی سالمندان در فرانسه زندگی میکرد؛ وضعیتی که با واکنشهای احساسی و انتقادی از سوی جامعهی ادبی ایران همراه بود. با وجود دوری از وطن، او هر سال به ایران سفر میکرد و ارتباطش با فرهنگ و زبان فارسی را حفظ نمود. هنوز خبری رسمی از درگذشت او منتشر نشده و او در قید حیات است، اما زندگیاش نمادی از مهاجرت، دلبستگی به وطن و تلاش برای حفظ هویت فرهنگی در غربت است.
📖 نقد و تحلیل آثار
داستانهای ترقی اغلب با فضای روانشناختی و درونی شخصیتها همراهاند. در «خاطرههای پراکنده»، او با نگاهی کودکانه و دقیق، خاطراتی از تهران قدیم را بازسازی میکند. «جایی دیگر» و «دو دنیا» به مهاجرت و حس بیریشگی میپردازند. «خواب زمستانی» تصویری از انزوا و افسردگی را ارائه میدهد. منتقدان آثار او را بهخاطر نثر روان، نگاه زنانه، و پرداختن به مسائل اجتماعی ستودهاند.
👤 زندگی شخصی
ترقی با هژیر داریوش، سینماگر و منتقد ایرانی ازدواج کرد و صاحب دو فرزند شد. پس از جدایی، با فرزندانش به فرانسه مهاجرت کرد. زندگیاش در غربت با چالشهایی همراه بود، اما همواره به ایران و زبان فارسی عشق ورزید. در سالهای اخیر، گزارشهایی از تنهایی او در خانهی سالمندان منتشر شد که واکنشهای زیادی را برانگیخت.
اگر دوست داری، میتونم چند داستان کوتاه ازش رو با هم مرور کنیم یا سبک نوشتاریش رو با نویسندههای دیگه مقایسه کنم. دوست داری؟
بازدیدها: 82
